Lezing: Tussen Surabaya en Stadskanaal door Jan Folkerts

Hij moet per brief de koning verzoeken om te mogen trouwen en wordt de stamvader van een talrijk nageslacht.

Dit verhaal begint wanneer in de negentiende eeuw een als slaaf gekochte Indische jongen in Veendam terechtkomt. Hij krijgt de naam Jan van Oost en is een van de eerste mensen van kleur in de veenstreken. Hij moet per brief de koning verzoeken om te mogen trouwen en wordt de stamvader van een talrijk nageslacht.

De schrijver brengt een bonte verzameling van familieleden en nakomelingen tot leven. Het boek vertelt hoe de welvaart van de streek omslaat en er een krachtige sociale beweging ontstaat waarin socialisten, anarchisten, drankbestrijders en antimilitaristen lange tijd de toon aangeven. Na de Eerste Wereldoorlog mondt de strijd uit in een massale opstand van de veenarbeiders in de nog niet ontgonnen gebieden van Groningen, Drenthe en Friesland. Het boek schetst een beeld dat recht doet aan de durf, de energie en de idealen van vorige generaties. Hun strijd raakte langzamerhand vergeten, maar werd soms ook bewust onder het tapijt geveegd.  

Jan Folkerts (1953) studeerde in Groningen en promoveerde in 2023 aan de Vrije Universiteit Amsterdam in de koloniale en politieke geschiedenis. Zijn boek De koloniale illusie. Herman Warner Muntinghe, architect van de koloniale staat (Amsterdam 2024), werd geprezen als een ‘fascinerend boek’ (NRC) en een ‘excellente biografie’.