4 mei lezing: Holocaust en roof van Joods onroerend goed op het Groninger platteland

Rond 1942 telden de zeven voormalige gemeenten van de gemeente Oldambt 506 Joodse inwoners. Van de Winschoter bevolking was ooit (rond 1869) maar liefst tien procent Joods, waarmee dit stadje - na Amsterdam - in verhouding de grootste Joodse bevolking van Nederland had. Uiteindelijk overleefden slechts 42 Joodse inwoners uit de gemeente Oldambt de Tweede Wereldoorlog.

Richard Paping, universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen, was van 2021-2025 projectleider van een drietal onder-zoeken naar hoe er in de provincie Groningen tijdens en na de Tweede Wereldoorlog is omgegaan met Joods onroerend goed.

In zijn lezing besteedt Richard eerst aandacht aan de wijze waarop de genocide op de Joden zich destijds voltrok en welke Joden de meeste óf minste overlevingskans hadden. Vervolgens gaat hij in op het onderzoek dat hij in negen Groninger gemeenten, w.o. Winschoten, deed naar de onteigening van Joods erfgoed tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog. Hoe gingen de Duitse bezetter, NSB’ers, collaborateurs en in een aantal gevallen een gemeente tewerk bij het stelen c.q. onteigenen en vervolgens verkopen van dat onroerend goed (vastgoed en landbouwgrond). Wie waren de kopers? En hoe werden de wederrechtelijke aankopen na de oorlog uiteindelijk grotendeels, maar niet geheel, teruggedraaid. Al duurde dat nog wel vele jaren.
Ook de gemeente Winschoten onteigende in vijf gevallen onroerend goed van Joodse eigenaren voor stads- en havenuitbreiding en industrialisering. Hoe stelde deze gemeente zich op na de oorlog? Heeft in alle gevallen rechtsherstel plaatsgevonden?

Voor het antwoord op deze en andere vragen ben je van harte welkom bij de Bevrijdingslezing 2026 in de Oldambtster Herberg ‘De Esbörg’, Esbörgstraat 16 in Scheemda.

Toegang: Gratis (inclusief koffie); reserveren is niet nodig