In de details van gebouwen lees je de geschiedenis van de stad. Lettertypes, cijfers en tekens vertellen verhalen over de functie van een pand en de tijd waarin het werd gebouwd. Als toegepaste kunst verdwijnen ze soms ongemerkt uit het straatbeeld — zonde, want juist deze gevelteksten en muurreclames bewaren een stukje stadsgeschiedenis. Van regenjassenfabriek tot oude slagerij: overal in Stad zijn ze te vinden. Ga je mee op typosafari?
Simplon
Boterdiep - Aan het Boterdiep klinkt al ruim veertig jaar muziek achter de gevel. Simplon groeide uit tot een vaste waarde in de Groningse cultuurscene, waar elektronische beats, jazz en punk hun plek vonden. Maar kijk omhoog: boven in de nok staat nog ‘Weatherproofs’. Je hebt goede ogen nodig om het te spotten. De naam verwijst naar de gelijknamige regenjassenfabriek die hier ooit zat. Toen het pand in de jaren '70 leeg kwam te staan, werd het gekraakt door hippies en kunstenaars, die er een eigenzinnig poppodium van maakten.
Bekijk
Nijverheidsschool
Petrus Driessenstraat - De Nijverheidsschool uit 1922 staat nog altijd vereeuwigd in de tegels van het Wiebengacomplex. Het gebouw van Wiebenga en Van der Vlugt was het eerste voorbeeld van de Nieuwe Zakelijkheid, ook wel ‘Het Nieuwe Bouwen’ genoemd. Destijds viel het moderne ontwerp niet in de smaak, maar wat ooit omstreden was wordt nu gekoesterd. Na verval in de jaren zestig en zeventig werd het gered en behouden (swipe voor een foto uit 1966, Groninger Archieven). Tegenwoordig huisvest het gebouw opleidingen in de gezondheidszorg van de Hanzehogeschool Groningen.
Bekijk
Melkinrichting 'Stad en Lande'
Noorderhaven - Melkinrichting: de naam op het huis Stad en Lande aan de Noorderhaven verklapt het eigenlijk al. Boeren kwamen hier nog met karren om hun melk te brengen. Het pand werd rond 1909 gebouwd als coöperatieve melkinrichting waar melk uit de regio werd verwerkt tot zuivel. Het was een schakel in de overgang van boeren die hun melk zelf verkochten naar de moderne zuivelindustrie (swipe voor een ansichtkaart uit 1905, Groninger Archieven). In de jaren twintig al verdween die functie en kreeg het pand een woonbestemming.
Bekijk
Insulinde
Het Klooster - Op de gevel aan Het Klooster staat nog altijd Insulinde. In 1927 trok de koffie- en theefabriek hier in, met een complex dat doorliep tot aan de Oude Ebbingestraat: winkel en kantoor aan de voorkant, fabriek met machines en een laad- en loszijde erachter. De naam verwijst naar de Indische archipel (het huidige Indonesië). In 1974 nam Tiktak het bedrijf over en bleef alleen de naam bestaan. Tegenwoordig zitten er twee dansscholen in het pand.
Bekijk
Tabaksfabriek Firma P. Koning
W.A. Scholtenstraat - De Groningse tabaksindustrie is niet meer wat ze is geweest en dat is maar goed voor onze longen. Ooit telde de stad vele grote en kleine fabrieken waar pruimtabak en rookwaren werden geproduceerd. Een aantal werd later overgenomen door Niemeyer, andere verdwenen uit het straatbeeld. De naam P. Koning leeft vooral nog voort in dit tegeltableau. Na de overname van R.A.J. Loot kreeg het bedrijfspand De Tabaksplant in 1922 zo’n tableau met de naam P. Koning. Tegenwoordig heeft het pand een woonfunctie.
Bekijk
Handenarbeid en huisvlijt
Walstraat - De School voor Handenarbeid en Huisvlijt, door Groningers ook wel de Snieschoule genoemd, begon in 1892 als Fabrieksschool en groeide uit tot een plek waar met de handen werd gewerkt: van hout en koper tot tekenen en handwerk. Het gebouw aan de Walstraat werd in 1913–1914 gebouwd als School voor Handenarbeid en Huisvlijt. Later verschoof de focus naar voorbereidend vakonderwijs en creatieve cursussen voor volwassenen. De creativiteit is er nooit echt verdwenen, tegenwoordig zit hier Tumult met cursussen beeldende kunst (swipe voor archief-foto’s uit de jaren 60/70 en van het gebouw rond 1913, Groninger Archieven).
Bekijk
Grijpma & De Hosson
W.A. Scholtenstraat - Tegenwoordig is dit vooral een straat van studenten, fietsers en haastige voorbijgangers op weg naar het centrum of het UMCG. Begin jaren '20 zaten hier groothandels en bedrijven die de stad bevoorraadden. Het pand van Grijpma & De Hosson werd in die periode gebouwd als groothandel in drogerijen, chemicaliën en specerijen. Boven de deur staat dit nog altijd in strakke jaren '20 belettering. De firma bracht producten op de markt zoals hoestsiroop, wrattentinctuur, likdoornzalf en medicinale teerzeep (swipe voor een foto uit 1922, Groninger Archieven).
Bekijk
Garage
Radebinnensingel – Aan de Radesingel zie je nog de gevel van de voormalige garage Van Heukelem. Een kubistisch Amsterdamse School-gebouw uit 1931, ontworpen door het Groningse architectenbureau Nijhuis & Reker. Boven het rolluik staat nog altijd het woord ‘garage’ in schuine letters, een duidelijke aanwijzing van wat hier ooit zat. De houten garagedeuren zijn verdwenen, vervangen door een rolluik.
Bekijk
Hollandsche Fruitwinkel
Gedempte Zuiderdiep - Waar je nu pizza eet, haalde je vroeger fruit en groente. Vóór de oorlog zat hier een fruit- en groentewinkel, vermoedelijk onder de naam De Hollandsche Fruitwinkel. Die geschiedenis staat nog altijd op de gevel. Het jugendstil-tegeltableau toont verschillende fruit- en groentesoorten en laat zien wat hier ooit werd verkocht. Na de Tweede Wereldoorlog kreeg het pand een nieuwe functie als restaurant.
Meelfabriek Friso
Eendrachtskade Noordzijde - Langs het Eendrachtskanaal verrezen begin vorige eeuw pakhuizen, magazijnen en fabrieken. Ook meelfabriek Friso werd hier gebouwd: een plek waar meel werd opgeslagen en verhandeld voor de groeiende stad. Inmiddels liggen er geen zakken meel meer, maar de letters hangen er nog altijd en herinneren aan een tijd waarin het kanaal het domein was van handel, opslag en industrie.
Bekijk
Meer Groningse gevels, typografie en markante gebouwen ontdekken? Neem een kijkje bij liefhebbers Roel Siebrand en Groningse Gevels.
