Eropuit in de Veenkoloniën
Een eindeloze horizon, lange lintdorpen en een spinnenweb aan kanalen: dat zijn de Veenkoloniën van Groningen en Drenthe. Een uniek gebied waar turf, water en pioniersgeest het landschap hebben gevormd. Met de nieuwe Beleefkaart Veenkoloniën ontdek je het verhaal van het veen én alle bezienswaardigheden.
Het ontstaan van de Veenkoloniën
Rond 1600 was er steeds meer brandstof nodig omdat de bevolking groeide. Dat werd turf, gemaakt van gedroogd veen. En veen was heel veel te vinden in Groningen en Drenthe. Grote stukken veen werden afgegraven om er turf van te maken. Via kanalen werd de turf vervoerd naar de stad Groningen, het epicentrum van de macht waar alle producten heen gingen voordat ze elders verkocht werden. Langs het water werden woningen gebouwd voor o.a. veenarbeiders en zo ontstonden er langgerekte dorpen, soms wel kilometers lang.
Een mooi voorbeeld hiervan is het beschermde dorpsgezicht Kiel-Windeweer. In 1754 woonden er achthonderd mensen in het plaatsje Windeweer, een van de oudere veenkoloniën. Genoeg voor een eigen kerk, vonden de bewoners. Tegenwoordig vind je in de oude pastorie De Amshoff een prachtige B&B en een restaurant met uitzicht op de Engelse landschapstuin. Met de route Varen door de Veenkoloniën beleef je de oude veenkoloniale structuren vanaf het water, via een mooie route van Kiel-Windeweer naar het Zuidlaardermeer. Je kunt de route ook fietsen.
Van turfvaart naar zeevaart
Toen de turfvaart ophield schakelden de turfschippers over op kustvaart. Veenkoloniale dorpen groeiden uit tot levendige schippersdorpen, waar tientallen tjalken hun thuishaven hadden. Ze voeren met producten zoals aardappelmeel naar Engeland en Scandinavië. Langs het Winschoterdiep waren tientallen werven actief waar deze schepen werden gebouwd. Veel werven zijn verdwenen, maar er zijn nog steeds scheepswerven te vinden in Waterhuizen en Hoogezand.
Historische Scheepswerf Wolthuis in Sappemeer is een van de laatste werven in Nederland waar bijna alles nog is zoals het begin 1900 ook was. De smidse is er nog en de meeste machines die er staan zijn meer dan honderd jaar oud. Vrijwilligers werkten vaak zelf op een scheepswerf, in een timmerfabriek of als machinebouwer. Ze gebruiken en demonstreren de machines op de werf nog steeds.
Lees meer
Voortvarende vrouwen
Aan het roer van een turfschip stond regelmatig een vrouw. Omdat er veel schepen waren, was dit in de Veenkoloniën een heel alledaags gezicht. Ook reisden veel vrouwen mee op schepen die vanuit bijvoorbeeld Sappemeer de wereldzeeën opzochten. Ze leerden door hun reizen vreemde talen en brachten de nieuwste mode mee naar huis. Die vooruitstrevende houding zie je terug bij meer vrouwen uit de Veenkoloniën. Aletta Jacobs uit Sappemeer streed als eerste vrouwelijke arts van Nederland voor vrouwenrechten en kiesrecht.
De wandelroute ‘In de voetsporen van Aletta Jacobs’ brengt je naar het Sappemeer van de 19e eeuw, waar deze beroemde feministe en eerste vrouwelijk arts van Nederland werd geboren. Je ziet haar school, het huis waar ze opgroeide en veel mooie kerken uit die tijd, een voorbeeld van het vooruitstrevende karakter van de Veenkoloniën.
Ontdek de route
