Borgen
Waar de jonker woonde
Achter een rij oude bomen, soms nog binnen een gracht, rijst een statig huis op uit de velden. Dit zijn de Groninger borgen: landhuizen waar eeuwenlang jonkers woonden. Ooit telde de provincie meer dan honderd borgen. Zestien hielden stand. Ontdek een aantal van deze borgen en hun verhalen.
Schijnt de zon? Dan struin je over de landgoederen rond de borg, waar elk pad een eigen verhaal heeft. Regent het? Geen probleem, de borgen in dit lijstje hebben allemaal een dak. Een borg bezoeken kan het hele jaar door. Je stapt binnen in de huiskamer van de jonker, en op de meeste plekken bestel je koffie met wat lekkers erbij.
Fraeylemaborg
Slochteren - De geschiedenis van de Fraeylemaborg in Slochteren gaat ruim zeven eeuwen terug. De naam komt vermoedelijk van ‘vrouw Aeylema’. Eind 18de eeuw kreeg de borg zijn huidige uiterlijk, en binnen loop je door zalen en kamers in Lodewijk XVI-stijl. Buiten gaan twee tijdperken hand in hand. Het grootste deel van het park is een Engelse landschapstuin, met slingerpaden en bomen die mogen groeien zoals ze willen. Maar wie goed kijkt, ziet nog de barokke tuin van daarvoor, zoals de begroeide middenas.
Borg en park open voor publiek
Lees meer
Borg Welgelegen
Sappemeer - In 1647 begonnen Stadjers rond Sappemeer met het afgraven van veen. Vanaf het Winschoterdiep werd volop turf gewonnen. Aan de oostkant van dat kanaal ligt Borg Welgelegen. De appelhof is verdwenen, maar de siertuin kun je met een gids bezoeken. Kijk daar even goed naar het beeld van de engel. Volgens de legende werd ooit een kind op de hei tussen Muntendam en Sappemeer aangevallen door een everzwijn. Net op tijd daalde een engel met een zwaard uit de hemel neer en onthoofdde het beest. In de tuin staat de engel nog altijd met zijn voet op de kop van het zwijn.
Tuin te bezoeken met een rondleiding, borg alleen op bijzondere dagen
Lees meer
Borg Verhildersum
Leens - Vlak bij de Waddenzee vertelt Borg Verhildersum in Leens het verhaal van het Hogeland in de 19de eeuw. In de borg, nu een museum, maak je kennis met de oude adel, de nieuwe bewoners, de opkomende boerenstand en de landarbeiders die het zware werk deden. Buiten loop je langs een oude boomgaard, Lakenvelders en Blaarkoppen in de wei en een arbeidershuisje dat tot 1959 bewoond was. De boerderij is ingericht zoals in de zomer van 1870, vlak voordat de machines hun intrede deden. Zo zie je hoe zwaar het boerenleven toen was. Afsluiten doe je in restaurant Ons Schathoes.
Borg, museumboerderij en landgoed open tijdens het museumseizoen
Lees meer
Menkemaborg
Uithuizen - Benieuwd hoe de Groninger adel leefde in de 17de en 18de eeuw? Hier stap je zo hun leven binnen. Wat in de 14de eeuw begon als een eenvoudig steenhuis, groeide door de eeuwen heen uit tot de barokke borg die er nu staat. De tuinen tussen de grachten liggen er nog bijna net zo bij als in de 18de eeuw. In juli staat de rozentunnel in bloei, en in het doolhof raak je met plezier de weg kwijt. Naast de borg staat het schathoes, de boerderij van de borg (skat is een oud woord voor vee). Hier stonden de koetsen en paarden en lag het hooi opgeslagen. Nu schuif je er aan bij restaurant ’t Schathoes.
Borg en tuin open voor publiek
Lees meer
Spieken bij de jonker - Waar hij sliep, waar hij dineerde en van welk servies. Zo woonde de Groninger adel in de Menkemaborg.
Borg Nienoord
Leek - Jonker Wigbold van Ewsum stichtte Borg Nienoord in 1525, om rond Leek turf te winnen. In de Tachtigjarige Oorlog bivakkeerden er driehonderd Spaanse soldaten. Na een koetsongeluk werd de borg nooit meer bewoond. Koetsen zie je er nog steeds, in het Rijtuigmuseum. Loop daarna door naar de schelpengrot. Volgens de verhalen stal een dienstmeid ooit zilver uit de borg. Haar straf: de grot bekleden met schelpen. Pas toen de laatste schelp zat, mocht ze vertrekken.
Rijtuigmuseum, deel van de borg en schelpengrot open voor publiek
Lees meer
Borg Ewsum
Middelstum - Ewsum, die naam ken je van Borg Nienoord. Dezelfde familie bezat tot 1610 ook deze borg in Middelstum. Daarna wisselde Ewsum vaak van eigenaar, en elke rijke of arme periode liet zijn sporen na aan het huis. In 1472 liet Onno van Ewsum uit angst voor de Bourgondiërs een geschutstoren bouwen, die er nog altijd staat. De borg zelf werd in 1863 vanwege verval gesloopt. Alleen de toren en het oostelijke schathuis bleven over. Waar ooit de borg stond, hangen nu treurwilgen over het gras.
Landgoed met geschutstoren vrij te bezoeken
Lees meer
Iwema Steenhuis
Niebert - Veel borgen begonnen als steenhuis, een stenen woontoren, en groeiden later uit tot landhuis. Het Iwema Steenhuis in Niebert niet. Hier woonden nooit edelen, alleen boerenfamilies, en dus bleef het huis uit de 14de eeuw zoals het was. Het is het enige bewaard gebleven steenhuis van Groningen. Zo zie je hoe een borg ooit begon. De naam komt van de familie Iwema, de eerste bewoners. Later woonde hier de familie Ibema die het steenhuis verkocht aan de heer van Nienoord. Tegenwoordig zit in de schuur museum ’t Steenhuus, met exposities over het bakkers- en schildersvak.
Museum open op vrijdag-, zaterdag- en zondagmiddag
Lees meer
Ennemaborg
Midwolda - De Ennemaborg in Midwolda kreeg haar huidige vorm in de 17de en 18de eeuw, maar de geschiedenis gaat terug tot rond 1300. Opvallend is de eindeloze oprijlaan. Vanaf het begin is de borg niet meer dan een stipje aan de horizon. Vroeger een statussymbool, nu vooral een mooie aanloop. De tuin was ooit een nutstuin, met fruitbomen en een moestuin. Die is verdwenen, maar je ziet de sporen nog: de bomen staan keurig in het gelid. De borg zelf is niet open voor publiek. Het barokke park wel, en daar kom je eigenlijk voor.
Borg niet open, park wel
Lees meer
Meer borgen
Heb je de smaak te pakken gekregen en wil je meer borgen bezoeken? Op groningerborgen.nl vind je ze allemaal.
